کیش و مات تحریم های نفتی در انتظار تصمیم نمایندگان مجلس، توسعه پتروپالایشگاه ها پادزهر تحریم ها

به گزارش شیوا مارکت، نمایندگان مجلس به دنبال تصویب طرحی نو برای افزایش پالایشگاه های کشور هستند تا بتوانند از این طریق علاوه بر بی اثر کردن تحریم های نفتی، زمینه ایجاد حداقل یک میلیون شغل پایدار را طی یک دوره هشت ساله در کشور فراهم نمایند.

کیش و مات تحریم های نفتی در انتظار تصمیم نمایندگان مجلس، توسعه پتروپالایشگاه ها پادزهر تحریم ها

به گزارش خبرنگار ، مساله خام فروشی نفت همیشه و به خصوص در شرایط تحریمی، اقتصاد کشور را دچار آسیب نموده و به همین دلیل کارشناسان بار ها بر تبدیل این ماده به فرآورده نفتی تأکید نموده اند.

نمایندگان مجلس با درک صحیح این موضوع به دنبال تصویب طرحی نو برای افزایش پالایشگاه های کشور هستند تا بتوانند از این طریق علاوه بر بی اثر کردن تحریم های نفتی، زمینه ایجاد حداقل یک میلیون شغل پایدار را طی یک دوره هشت ساله در کشور فراهم نمایند.

ظرفیت بالفعل فراوری نفت خام کشور در سال 97 روزانه حدود 4.1 میلیون بشکه بوده است و از این مقدار، حدود 1.8 میلیون بشکه در پالایشگاه ها تبدیل به محصولات اصلی شده و مابقی به صورت خام به دیگر کشور ها صادر شده است.

خام فروشی نفت علاوه بر زمینه سازی برای خروج سرمایه های ملی به ابزاری کارساز برای تحمیل قدرت و فشار از سوی بیگانگان به ایران تبدیل شده است. به همین دلیل همیشه کارشناسان دلسوز تاکید نموده اند که لازم است به جای خام فروشی، نفت را به صد ها فرآورده پالایشی و پتروپالایشی تبدیل کرد تا علاوه بر درآمدزایی و ایجاد اشتغال برای کشور، راهبرد تحریم های نفتی از سوی بیگانگان را نیز بی اثر کرد.

آنالیز ها نشان می دهد که توسعه پالایشگاه های کشور پس از انقلاب اسلامی بسیار کُند بوده به طوری که بیست و دو سال است از زمان آخرین پالایشگاه ساخته شده در کشور یعنی پالایشگاه بندرعباس در سال 76 و به ظرفیت 350 هزار بشکه در روز می گذرد. در حالی ظرفیت پالایشی کشور طی سه دهه اخیر هیچ رشدی نداشته است که در بسیاری از کشور های پیشرفته مانند آمریکا، سالیانه به ظرفیت پالایشی این کشور ها افزوده شده و محصولات پیچیده تری توسط این پالایشگاه ها فراوری می گردد.

توسعه پالایشگاه های بزرگ و پیچیده، راهبرد آمریکا برای فراوری ارزش افزوده بیشتر

در سال 2017 کشور آمریکا با در اختیار داشتن 140 پالایشگاه با مجموع ظرفیت 18.5 میلیون بشکه در روز، بیشترین میزان پالایشگاه های جهان را به خود اختصاص داده و این حجم از ظرفیت پالایشی معادل 18.9 درصد از کل ظرفیت پالایشی در جهان است. روند توسعه پالایشگاه های کشور آمریکا طی سه دهه اخیر نشان می دهد که ظرفیت پالایشی این کشور در این زمان تقریبا صعودی بوده و به طور متوسط حدود 20 درصد رشد داشته است. اما در عوض، تعداد پالایشگاه های آمریکا کاهش داشته و از 223 عدد در سال 1985 به 135 عدد در سال 2018 رسیده است. شکل های زیر به ترتیب روند ظرفیت پالایشی و تعداد پالایشگاه های کشور آمریکا را نشان می دهند.

کاهش تعداد پالایشگاه ها در کنار افزایش ظرفیت در آمریکا به این دلیل است که بعضی پالایشگاه های قدیمی و زیان ده تعطیل، اما در عوض پالایشگاه های بزرگتر و جدیدتری احداث شده اند، همچنین تا حد زیادی از احداث پالایشگاه های کوچک اجتناب شده است، زیرا پالایشگاه های بزرگتر از سوددهی بیشتری برخوردار هستند. علاوه برا احداث پالایشگاه های بزرگ، سیاست این کشور در توسعه پالایشگاه های پیچیده تر بوده است تا بتوانند از این طریق، محصولات با ارزش افزوده بیشتری فراوری نمایند.

برای مشخص پیچیدگی یک پالایشگاه، شاخصی به نام شاخص پیچیدگی (Complex Index) تعریف می گردد و هرچقدر که مقدار این شاخص برای یک پالایشگاه بزرگتر باشد آنگاه پالایشگاه مذکور از پیچیدگی بیشتری برخوردار بوده و محصولات با ارزش تری فراوری خواهد نمود. دسته بندی انواع پالایشگاه ها بر اساس این شاخص در جدول زیر آورده شده است.

آمار ها نشان می دهد که بیش از 70 درصد پالایشگاه های آمریکا در سال 2014، دارای شاخص پیچیدگی بین 6 تا 12 بوده و شاخص پیچیدگی تنها برای 15 درصد از این پالایشگاه ها زیر 6 و در دسته پالایشگاه های ساده بوده است. در مقابل نیز حدود 15 درصد پالایشگاه های این کشور بسیار پیچیده بوده و حتی بعضی پالایشگاه ها با شاخص بالای 18 نیز در این کشور دیده می گردد. از آن جمله می توان به پالایشگاه 300 هزار بشکه ای Deles US Holding Inc. واقع در تگزاس اشاره نمود که در سال 2005 به بهره برداری رسیده و دارای شاخص پیچیدگی 18.7 است. آمار هشت پالایشگاه پیچیده آمریکا نیز در شکل زیر مشاهده می گردد.

بر اساس آمار منتشر شده رسمی، متوسط شاخص پیچیدگی در سال 2019 برای کل پالایشگاه های کشور آمریکا برابر 10.5 بوده و به خوبی سیاست این کشور را مبنی بر توسعه پالایشگاه های پیچیده نشان می دهد؛ اما متاسفانه متوسط همین شاخص برای پالایشگاه های ایران، 2.1 بوده و به همین دلیل است که پالایشگاه های موجود در کشور از سوددهی کافی برخوردار نیستند. به همین دلیل لازم است تا به سمت توسعه پالایشگاه های بزرگتر با پیچیدگی بیشتر حرکت کرد تا علاوه بر فراوری محصولات استراتژیک، سوددهی پالایشگاه ها را نیز افزایش داد.

سود یک پتروپالایشگاه با اعطای تنفس خوراک بیش از 3.5 برابر پالایشگاه ساده است

یکی از راه چاره های مناسب برای افزایش سوددهی پالایشگاه ها، تجمیع یک پالایشگاه با یک مجتمع پتروشیمی است و از آن به عنوان پتروپالایشگاه یاد می گردد. در واقع پتروپالایشگاه ها، نسل جدیدی از پالایشگاه ها با ضریب پیچیدگی بسیار بالا هستند و به علت کاهش هزینه های مشترک، میزان سوددهی پالایشگاه ها را افزایش می دهند. محاسبات نشان می دهد که متوسط IRR پالایشگاه های فعلی در کشور برابر 6 درصد ارزی است در حالی که با ارتقای این واحد به یک واحد پتروپالایشی پیشرفته، میزان IRR آن به 16 درصد افزایش می یابد.

از طرفی با توجه به اهمیت توسعه پالایشگاه و صندلی راهبردی آن، نمایندگان مجلس شورای اسلامی طرحی را تحت عنوان طرح افزایش ظرفیت پالایشگاه های میعانات گازی و نفت خام با استفاده از سرمایه گذاری مردمی در دستور کار قرار داده اند.

در این طرح با استفاده از اعطای تنفس خوراک به مدت حدودا یک سال (بسته به ظرفیت پالایشگاه) از سمت دولت یا صندوق توسعه ملی، بازگشت سرمایه در انتهای همان سال اول بهره برداری اتفاق خواهد افتاد. در حالی که در طرح های معمولی موجود کشور، این بازگشت سرمایه بیش از 10 سال پس از زمان بهره برداری طول می کشد. در نتیجه با استفاده از اعطای تنفس خوارک علاوه بر بازگشت سریع سرمایه، میزان IRR یک طرح پتروپالایشی به 22 درصد ارزی نیز افزایش می یابد که بیش از 3.5 برابر IRR یک پالایشگاه ساده است.

در صورت تصویب این طرح توسط مجلس، جذابیت ساخت پتروپالایشگاه به شدت بالا رفته و با استقبال بخش های غیردولتی سبب ایجاد اشتغال مطمئن در کشور خواهد شد. جزییات بیشتر ایجاد شغل به وسیله یک پتروپالایشگاه 250 هزار بشکه ای در شکل زیر آورده شده است. با توجه به این شکل، مشاهده می گردد اگر چنانچه طی بازه زمانی 8 ساله به میزان دو میلیون بشکه نفت به ظرفیت پالایشی کشور افزوده گردد آنگاه بیش از یک میلیون و ششصد هزار شغل (مجموعا در دوره ساخت و بهره برداری) ایجاد خواهد شد که ششصد هزارتای آن مربوط به دوره ساخت و یک میلیون آن دائم و در دوره بهره برداری خواهد بود.

با توجه به مزایای متعدد طرح مذکور، در آبان سال گذشته این طرح به تصویب کمیسیون انرژی مجلس رسید و هم اکنون نیز در طرح های اولویت دار صحن مجلس شورای اسلامی قرار گرفته است. با توجه به اهمیت طرح بایستی دید که آیا نمایندگان مجلس، زمینه اشتغال برای جوانان این کشور را فراهم خواهند کرد یا اینکه همچنان بایستی شاهد خام فروشی نفت و نتایج مضر آن بر اقتصاد کشور باشیم.

tafreh.ir: طفره: مجله سرگرمی، تفریحی و گردشگری

منبع: باشگاه خبرنگاران جوان
انتشار: 27 دی 1400 بروزرسانی: 27 دی 1400 گردآورنده: shivamarket.ir شناسه مطلب: 7060

به "کیش و مات تحریم های نفتی در انتظار تصمیم نمایندگان مجلس، توسعه پتروپالایشگاه ها پادزهر تحریم ها" امتیاز دهید

امتیاز دهید:

دیدگاه های مرتبط با "کیش و مات تحریم های نفتی در انتظار تصمیم نمایندگان مجلس، توسعه پتروپالایشگاه ها پادزهر تحریم ها"

* نظرتان را در مورد این مقاله با ما درمیان بگذارید