دفاع آنلاین؛ تجربه جدید دانشجویان
به گزارش شیوا مارکت، اگر کرونا نبود من باید برای این استاد بلیت هواپیما می گرفتم و هتل رزرو می کردم که خوشبختانه دفاع آنلاین باعث صرفه جویی این هزینه ها شد. همین موضوع حجم استرس مرا کم کرد و موجب شد که فقط روی کارم متمرکز شوم. اما نمی توانم بگویم ترس از دفاع نداشتم.

هدا هاشمی| با شیوع پاندمی کرونا در کشور و تصمیمات ستاد ملی مقابله با کرونا کلاس های دانشگاه ها نیز تعطیل شد و به تبع آن مراسم جلسات دفاع از خاتمه نامه دانشجویان هم دیگر حضوری بر گزار نمی گردد.
هرچند وزارت آموزش عالی و دانشگاه های کشور با ایجاد زیرساخت هایی در فضای مجازی امکان دفاع آنلاین را برای همه دانشجویان و اساتید دانشگاه فراهم نموده اند که در طی یک سال اخیر بسیاری از دانشجویان برای ارائه خاتمه نامه خود به دفاع مجازی روی آورده اند که این البته این شیوه هم برای برخی از دانشجویان مشکلاتی را به دنبال داشته است به هر حال دفاع آنلاین خاتمه نامه موافقان و مخالفانی دارد.
برخی از فارغ التحصیلانی که خاتمه نامه های شان را آنلاین دفاع نموده اند اعلام نموده اند این فرایند هزینه های جانبی مراسم را کاهش می دهد. برای مثال دانشجویان دوره دکتری مجبور نیستند برای داور خارجی (استادی که از دانشگاه شهری دیگری می آید) هزینه ایاب و ذهاب دهند.
اما مخالفان دفاع خاتمه نامه های آنلاین هم از قطع شدن اینترنت گلایه می نمایند و معتقدند باید زیرساخت های الکترونیکی از سوی دانشگاه ها آماده باشد.
دانشجویان چه می گویند؟
فرقی نمی نماید که دفاع آنلاین باشد یا حضوری، هر دو حالت استرس و نگرانی برای دانشجو می آورد. برخی از فارغ التحصیلانی که دفاع آنلاین داشته اند اعلام کردند که دفاع آنلاین به خاطر تازگی اش پر استرس تر از دفاع حضوری است، اما یک خوبی مهم دارد اینکه هزینه هایش کمتر است.
شیوا مرادی فارغ التحصیل رشته کارآفرینی گرایش کسب و کار جدید از دانشگاه رازی کرمانشاه است. او همین چند هفته پیش از خاتمه نامه اش به صورت آنلاین دفاع نموده است آن طور که خودش می گوید، چون دانشجوی دوره دکترا بوده است در جلسه دفاعش باید یک استاد خارجی (استادی از یک دانشگاه دیگر) هم حاضر می شد.
مرادی در این باره می گوید: دفاع آنلاین موجب صرفه جویی در هزینه های مراسمم شد برای اینکه در دوره دکترا باید استاد راهنما، استاد مشاور، دو نفر داور داخلی و یک داور خارجی در جلسه حضور پیدا می کردند. داور خارجی من از دانشکده کارآفرینی دانشگاه تهران بود.
اگر کرونا نبود من باید برای این استاد بلیت هواپیما می گرفتم و هتل رزرو می کردم که خوشبختانه دفاع آنلاین باعث صرفه جویی این هزینه ها شد. همین موضوع حجم استرس مرا کم کرد و موجب شد که فقط روی کارم متمرکز شوم. اما نمی توانم بگویم ترس از دفاع نداشتم.
خیلی می ترسیدم که اینترنت قطع گردد. به نظرم، دفاع آنلاین یک مشکل اساسی دارد و آن هم این است که به خاطر کاهش پهنای باند نمی توانستم تصویر استادانم را ببینم و با صدایشان ارتباط برقرار می کردم.
نادری هم فارغ التحصیل مقطع ارشد رشته علوم اجتماعی دانشگاه علامه طباطبایی است. او هم از استرس های آن روز دفاعش می گوید، اینکه همه ترسش این بود که اینترنت قطع گردد و نتواند با اعضای هیأت داوران ارتباط برقرار کند: مهرماه سال جاری از خاتمه نامه ام دفاع کردم.
کلاً استرس نوشتن خاتمه نامه و تأیید آن توسط استاد راهنما یک طرف ماجرا بود، اما موضوع مهمتر، برگزاری جلسه دفاع از رساله است. در همان روز دفاع، استاد راهنمایم وقتی متوجه استرسم شد همان دقایق اول گفت که به لحاظ محتوا، کار مسئله ای ندارد و خودش فضای جلسه را کمی عوض کرد.
چند دقیقه استادانم با من صحبت کردند تا آرامشم را به دست آورم و بعد آغاز به دفاع کردم. در طول دفاع هم فقط نگران اینترنت بودم و برخی وقت ها حتی استادانم هم متوجه می شدند.
او درباره مقررات دفاع آنلاین می گوید: دفاع آنلاین هم مثل دفاع حضوری است فرقی ندارد کار های اداری آموزش را که انجام دادم رفتم برای دفاع فقط یک نکته را دانشگاه یادآور شد و اینکه لباس فرم را بپوشم. گویا یکی از بچه ها دفاع داشته و در خاتمه جلسه دفاع و زمان اعلام نمره، استاد راهنما از او خواسته که بلند گردد و، چون لباس فرم به تن نداشته خیلی اذیت شده بود.
البته دوستانم هم گفتند که با لباس مرتب در جلسه حضور داشته باشم، چون ممکن است استاد چیزی بخواهد و من مجبور شوم از روی جایگاه بلند شوم.
در خانه هم اعلام کردم که همه باید ساکت باشند. یک ساعتی جلسه طول کشید. همسرم و مادرم در خانه بودند آن ها نمی توانستند تکان بخورند گفته بودم با هر حرکتی ممکن است حواسم پرت گردد و آن ها روبه رویم نشسته بودند و فقط نگاهم می کردند.
برخی از دانشجویان هم مخالف جلسات دفاع آنلاین هستند و بر این باورند که فضای دانشگاه خودش به دانشجو اعتماد به نفس می دهد.
زهرا وطن پرست، فارغ التحصیل مقطع کارشناسی ارشد در رشته مطالعات موزه دانشگاه هنر تهران است. او به این موضوع اشاره می نماید و می گوید: وسط خانه نشسته باشی و دفاع کنی. اصلاً حس خوبی نداشتم. وطن پرست درباره جلسه خاتمه نامه اش این چنین شرح می دهد:
رشته ام هنر بود و باید عملی ارائه می دادم همین کار سختی کار در دفاع آنلاین را بیشتر می کرد. البته دفاع آنلاین هم خوب بود و توانستم تا حدی کارهایم را نشان دهم. زمانی که دفاع آنلاین داشتم از همسر و فرزندم خواستم تا از خانه بیرون بفرایند و تا زمانی که جلسه دفاعم تمام نشده هم به خانه برنگردند.
نگران قطع و وصل شدن اینترنت بودم که خوشبختانه این اتفاق نیفتاد. چرا که تصویر استاد مشاورم؛ مدیر گروه و یکی از داوران را نداشتم و فقط صدایشان را می شنیدم. هر استادی که سؤال داشت من تصویر او را می دیدم.
جلسه تقریباً دو ساعت طول کشید. فکر می کنم اگر کرونا نبود و دفاع هم حضوری بود بهتر می توانستم کار خودم را نمایش دهم. رشته هنر رشته ای است که باید روی موضوعاتش به صورت تفصیلی کار ارائه کنیم و برخی رشته ها باید دفاع حضوری داشته باشند بویژه آنکه در رشته هایی که ما درس می خوانیم باید تحلیل و آسیب شناسی موضوع را داشته باشیم.
استادان چه می خواهند؟
برخی از استادان دانشگاه ها هم از دفاع آنلاین رساله های دانشجویی استقبال کردند. آن ها البته به دانشگاه پیشنهاد داده اند که زیرساخت های لازم را برای دانشجویان و استادان فراهم نمایند تا کسی در جلسه نگران اینترنت و قطعی و وصلی آن نباشد. صادق زیباکلام استاد تمام دانشگاه تهران، از اسفند سال گذشته تا حالا به عنوان استاد راهنما، مشاور و داور در 20 جلسه دفاع از رساله فوق لیسانس و دکترا شرکت نموده است.
آنطور که خودش می گوید تمامی این جلسات هم به صورت آنلاین برگزار شده است: دفاع از خاتمه نامه ها به صورت آنلاین تفاوتی با دفاع حضوری ندارد. نمی توانم بگویم قبل کرونا، کار ها خیلی جدی تر بود، رساله ها خیلی کامل تر و عمیق تر بود و استادان خیلی جدی تر هم برخورد می کردند، ولی حالا این گونه نیست.
به نظرم تغییر محسوسی به وجود نیامده است. دانشجویان مثل گذشته هستند، آن هایی که درس را جدی می گرفتند، کار رساله را همچنان جدی می گیرند و آن هایی که از درس خسته شدند، حوصله کار جدی ندارند خاتمه نامه را هم سرهم می نمایند.
او ادامه می دهد: دانشگاه سراسری تأکیدی برای حضوری بودن جلسات دفاع ندارد. اتفاقاً به نظرم جلسات آنلاین در بلندمدت یک دریچه و افق جدیدی را برای دانشگاه باز می نماید. ما متوجه شدیم که به صورت آنلاین هم می گردد تدریس کرد، امتحان گرفت و از خاتمه نامه ها دفاع کرد.
بویژه آنکه دانشجویانی در شهرستان دورافتاده زندگی می نمایند و شاید دوست داشته باشند با استادان شهر های دیگر رساله بگیرند که همین موضوع هزینه های زیادی به آن ها تحمیل می کرد این سیستم آنلاین نشان می دهد خیلی از کار ها را می توان به راحتی انجام داد.
البته در ابتدا کار تدریس و حضور در جلسه آنلاین رساله سخت بود، اما حالا برای ما هم عادی شده است. فکر می کنم به جای جبهه گیری، همه کوشش کنیم تا مشکلاتمان رفع گردد از دانشگاه، وزارت علوم و دولت بخواهیم که هزینه بیشتری برای آموزش اختصاص دهند و اینترنت پرسرعت با هزینه کمتر در اختیار دانشجویان و دانشگاه ها بگذارند تا فرایند آموزش تغییر کند.
دفاع آنلاین در پساکرونا
علیرضا عبداللهی نژاد، مدیرکل روابط عمومی وزارت علوم هم به کارگروه آموزش الکترونیکی در وزارت علوم اشاره می نماید و می گوید: در وزارتخانه کارگروهی را متشکل از متخصصان و مسئولان آموزش عالی تشکیل داده ایم تا دستورالعمل آموزش الکترونیکی را تدوین نمایند.
یکی از موارد هم دفاع آنلاین خاتمه نامه ها است. البته در حال حاضر همه دانشگاه ها به این موضوع توجه دارند و مرکزی هم برای پیگیری موضوعات آموزش الکترونیکی راه اندازی کردند و مبحث آموزش آنلاین برای دانشگاه ها مهم است.
درباره دفاع آنلاین هم فکر می کنم در پساکرونا این موضوع در دانشگاه ها پیگیری گردد دفاع از رساله به صورت آنلاین محاسنی برای دانشگاه و دانشجو داشته است، چرا که برخی مواقع استاد راهنما که باید در جلسه حضور داشته باشد در خارج از کشور است و وقتی دفاع آنلاین باشد استاد هر کجای جهان که باشد، می تواند در جلسه حضور پیدا کند.
برخی از مواقع خود دانشجو فرصت مطالعاتی برای خارج از کشور گرفته و یا مسئله ای دارد و اگر در جلسه دفاع حاضر نگردد از دانشگاه اخراج می گردد او به راحتی می تواند به صورت آنلاین دفاع کند. عبداللهی نژاد البته به برگزاری جلسات خاتمه نامه های متفاوت دانشجویی اشاره می نماید و می گوید: دفاع از خاتمه نامه برای همه دانشجویان مهم است چرا که کوشش علمی دانشجو را نشان می دهد.
اما در سال های اخیر، برخی از دانشجویان جلسات دفاع خود را تبدیل به جشن می کردند و نمایش هایی به راه می انداختند که به طور کلی اصل ماجرا فراموش می شد، مثلاً سالن عظیم دانشگاه را رزرو می کردند و پذیرایی آنچنانی در نظر می گرفتند انگار می خواستند جشن تولد برگزار نمایند. وقتی به اصل جلسه دقت می کردیم متوجه می شدیم از معنا تهی بود. این موضوعات در فضای مجازی از بین رفته است.
منبع: روزنامه ایران
منبع: فرادیدتا8: تا8: مجله نقد و بررسی کالا ها و محصولات برندها مختلف